Ölüm, bir son olarak görülmediği takdirde olumlu bir deneyim olarak da düşünülebilir. Ölümsüzlük kavramı, aksi hâlde umutsuzluk doğuracak bir duruma çözüm gibi görünür. Ölümsüzlükle kastedilen, uyanık bilincin ölümden sonra da varlığını sürdüren temel bir unsurudur: Bilinç pek çok değişim geçirebilir, ama sürekliliği devam eder.
Artan Kanıtlar
İnsan bilincinin ölümden sonra da var olduğunu kanıtlamak hâlâ zor olsa da, bilim dünyasında beden dışı deneyimler (BDD) ve duyu dışı algı (DDA) üzerine yapılan araştırmalar sonucunda buna ilişkin kanıtlar artmaktadır.
Pek çok insan, fiziksel bedeni hâlâ yatakta yatarken kendini bedeninin dışında bulmuştur. "Ölüme yakın" deneyimlerde ise kişiler kendilerini ameliyat masasındaki ya da hurdaya dönmüş bir arabanın içindeki bedenlerinin dışında fark etmişlerdir. Bu tür deneyimler, "normal" saydığımız bilinç aralığının genişletilebileceğini gösterir; ancak bilincin temel doğasını açıklamak teosofik kavramlara kalmıştır.
İçkin Spirit
Eskimeyen Bilgelik (Teosofi), doğumdan önce var olan ve ölümden sonra da var olmayı sürdüren bir spiritin varlığını kabul eder.
Öz doğamız itibarıyla bu içkin spiritin bir parçası olan her birimiz, spiritüel potansiyelimizi geliştirmek için pek çok yaşam gerektiren evrimsel bir yolculuktayız. Dolayısıyla hepimiz doğumun ve ölümün kapılarından defalarca geçtik.
Psikiyatrist Dr. Ian Stevenson ve başka araştırmacıların, pek çok insanın (özellikle çocukların) yeryüzündeki önceki yaşamlarına dair anıları üzerine yaptığı çalışmalar, reenkarnasyona ve dolayısıyla varoluşun sürdüğüne dair kanıtlar sunmaktadır.
Bilinç Alanı
İnsan, bedeninden daha fazlası olduğunu içgüdüsel olarak sezse de, fiziksel dünyanın, incelik ya da titreşim hızı giderek artarak duyularımızın erişemeyeceği yere kadar uzanan büyük bir madde sürekliliğinin yalnızca bir parçası olduğunu kavramak zordur. X-ışınları, radyo ve televizyon hakkındaki bilgimiz, görünmeyen dünyanın gerçekliğini kabul etmemizi kolaylaştırır. Bilim madde ve enerjinin doğasına dair giderek genişleyen kavramlarla uğraşıyor; uzman olmayan kişiler de görünen güçlerin yanı sıra görünmeyenleri de içeren fikirleri artık daha kolay kavrayabiliyor.
Ölüm ve Uyku
Fiziksel bedeni terk ettikten sonra varoluşun sürdüğünü kabul edersek, ölüm uykudan pek farklı değildir. Uykuya daldığımızda ya da narkoz aldığımızda bilinç geçici olarak bedenden çekilir; ama duygusal ve zihinsel maceralar yaşamayı sürdürürüz ve uyandığımızda bunları çoğu zaman hatırlarız. Rüyalarımızda, uyanık saatlerimizde deneyimlediklerimizin ötesindeki bilinç âlemlerini gösteren derinliklere iner, yüksekliklere çıkarız. Teosofi, ölümle birlikte, yani beden kalıcı olarak terk edildiğinde, bilincin uykuda girdiği âlemlerden çok daha yüce âlemlere doğru bir yolculuğa başladığını öne sürer.
Beden dışı deneyimlerde kişi çoğu zaman kendini fiziksel bedenine süptil enerjiden oluşan gümüş bir kordonla bağlı görür. Ölüm anında durugörü sahibi biri, yaşam gücünün aynı kordon boyunca başın tepesinden ince, gümüşi bir akım hâlinde bedeni terk ettiğini görebilir. Ancak bu kez fiziksel olanla fizik ötesi olan arasındaki bağ kalıcı olarak kopar.
Nereye Gidiyoruz?
Teosofi'ye göre bilinç, fiziksel maddenin ağır titreşimlerinden aşama aşama kurtulduğu için ölümle birlikte giderek artan bir özgürlük yaşarız. Ruh, yolculuğunun bir sonraki aşamasına geçmeden önce bir arınma sürecinden geçer. Deniz suyundan tuz elde edilirken su buharlaştığında geriye saf tuz değil, ayıklanması gereken safsızlıklar içeren bir kalıntı kalır; bu kalıntının da ayrıca arıtılması gerekir. Ruhun durumu da buna benzer. Ardından kişi zihin dünyasına girer ve yaşam deneyimlerini arıtmayı sürdürür. Kişi ister derin bir düşünür olsun, ister yalnızca gündelik hayatın ayrıntılarıyla ilgilensin, yeryüzündeki yaşamını yönlendiren güdüler, yaşam çabalarının özünü çıkarmaya başlayacağı zihin dünyasının düzeyini belirler.
Ölüme Yakın Deneyimler
Son yıllarda "klinik ölüm" yaşamış yüzlerce kişinin tanıklıkları tıp araştırmacıları tarafından toplanıp yayımlanmıştır. Bunların en bilinenleri, Life After Life (Ölümden Sonra Yaşam) kitabının yazarı Dr. Raymond Moody ile On Death and Dying (Ölüm ve Ölmek Üzerine) kitabının yazarı Dr. Elisabeth Kübler-Ross'tur. "Öldüklerinde" başlarına gelenleri anlatmak üzere hayatta olan bu insanların deneyimleri çarpıcı biçimde birbirine benzer.
Çoğu için ilk deneyim karanlık bir tünelden geçmektir. Ardından bilinçleri yeniden odaklanır ve kendilerini tarif etmesi güç, "spiritüel" bir bedende bulurlar. Bu durumdan, fiziksel bedenlerinin ameliyat masasında yeniden canlandırılışını ya da hurdaya dönmüş bir arabadan çıkarılışını bağımsız bir gözlemci gibi izlerler. Pek çoğu daha sonra kendini bir ışık ve özgürlük dünyasında bulur ve orada kusursuz bir anlayış ve kusursuz bir sevgi yayan bir "ışık varlığı" ile karşılaşır. Çoğu, yaşamının inanılmaz derecede canlı ve anlık bir gözden geçirilişini ya da yeniden oynatılışını deneyimler ve bu enkarnasyonun yarım kalan işini tamamlamak için geri dönmesi gerektiğini anlar. Birçoğu dönmekte tereddüt etmiştir. Hepsi de bu deneyimin hayatlarını kökten değiştirdiğini ve artık ölümden korkmadıklarını ifade etmiştir.
